Editörün Seçtikleri İlim Köşesi

Şaban ayı oruçları ve faziletleri

Şaban ayı oruçları ve faziletleri, konumuzda şaban ayında tutulacak oruçlar‘ın faziletleri ve şaban ayının hangi günlerinde oruç tutulması gerektiğini inceleyeceğiz. Dilerseniz aşağıdaki ‘konuda neler var’ aracımızı kullanarak istediğiniz bilgiye kısa yoldan ulaşabilirsiniz.

şaban ayı oruçları

Şaban ayı oruçları’nın faziletleri


Şaban ayının önemi, ile ilgili Enes ibni Mâlik (Radıyallahu Anh)dan rivâyet edilen bir hadîs-i şerifte Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur:

“Şabân benim ayımdır. Kim şabân ayına değer verirse, muhakkak ki o, benim emrime önem vermiş olur. Benim emrimi büyük tutana ise, ben kıyâmet günü öncü bir kurtarıcı ve iyi bir hazırlık olurum.”
(Beyhakî, Fedâilü’l-evkat, no:10, sh:94-95)

Resulullah (sallallahualeyhivesellem)in şaban ayı oruçları‘na verdiği önemi Üsâme ibni Zeyd (Radıyallahu Anh) şöyle anlatmıştır;

Bir kere ben:

“Yâ Resulullah! (sallallahualeyhivesellem) Şabân’da oruç tuttuğunuz kadar hiçbir ayda oruç tuttuğunuzu görmedim” dediğimde: “O, receb ve ramazan arasında kalmış büyük bir aydır ki insanlar on(un ululuğun)dan gafildir. O, kendisinde amellerin âlemlerin Rabbin(in huzûr-u manevîsin)e yükseltidiği bir aydır. Ben de amelimin oruçluyken yükseltilmesini seviyorum (da onun için bu ayda çok oruç tutuyorum)buyurmuştur.
(Nesâî, no:2221; Beyhakî, Şu’abu-l-îmân, no:3540, 5/352-353)

Bu hadîs-i şeriften anlaşıldığı üzere insanlar, kıymetli haram aylardan olduğu için öteden beri receb-i şerif orucuna önem verirlerdi, fakat Şabân-ı şerif orucu’nun kıymetini bilmezlerdi.! İşte bu yüzden Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şabân orucunu sünnet olarak teşri etti.

Enes ibni Malik (Radıyallahu Anh) şöyle demiştir;

Resulullah (sallallahualeyhivesellem) oruca bir başladımı o kadar devam ederdi ki artık biz: Resulullah (sallallahualeyhivesellem)in bu sene oruç açmaya niyeti yok’ derdik. Bir de orucu açtımı bir zaman tutmazdı, tâ ki biz: Resulullah (sallallahualeyhivesellem) in bu sene oruç tutmaya niyeti yok’ derdik. Oruçlar içerisinde en çok şabân orucunu severdi.”
(Ahmed ibni Hanbel, Taberânî, Münziri, et-Tergib, no: 1538, 2/122; Heysemi,el-Mecma’, 2/219)

Yine Enes ibni Malik (Radıyallahu Anh) rivayet edildiğine göre şaban ayı oruçları’nın önemi ile ilgili Resulullah (sallallahualeyhivesellem)e;

“Ramazandan sonra hangi oruç daha üstündür?” diye sorulduğunda: “Ramazana hürmeten şa’bân orucudur” buyurdu. “Hangi sadaka daha üstündür?” diye sorulunca da: “Ramazandaki sadaka” buyurdu.
(Tirmizi, Zekat, no:663)

Aişe (Radıyallahu Anha) rivayet edildiğine göre;

Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şabân’ın tamamını tutardı. Ben kendisine: ‘Oruçlu geçirmeyi en çok sevdiğiniz ay şa’bândır’ dediğimde: ”Şüphesiz Allah o sene ölecekleri o ayda yazar (takdir eder). Ben de ecelim geldiğinde oruçlu olmayı seviyorum’‘ buyurdular.”
(Ebû Ya’lâ, el-Müsned, no:4911,8/312)

Aişe (Radıyallahu Anha)şöyle buyurmuştur;

Resulullah (sallallahualeyhivesellem) oruca bir başladımı: ‘Daha açmayacak’ derdik. Bir de açtımı: ‘Daha tutmayacak’ derdik.

Resulullah (sallallahualeyhivesellem)in Ramazan dışında bir ayı tam tuttuğunu görmedim. Onun şa’bândan daha çok hiçbir ayda oruç tuttuğunu da görmedim.”

(Buhâri, Savm, 2/243-244; Müslim, Siyam, no: 175, 1/810; Ebû Dâvûd, Savm, no:2434)

Şaban ayı oruçları

Şaban-ı Şerif’te bir gün oruç tutmak


“Kim şabân’dan bir gün oruç tutarsa, Allâh-u Te’âlâ onun cesedini cehenneme haram kılar. Cennetlerde Yûsuf (aleyhisselam)a komşu olur. Allâh ona Eyyûb ve Dâvûd (aleyhisselam)ın sevaplarını verir.”
(Safûri, Nüzhetû’l-mecâlis, 1/142)

Şaban-ı şerif’te üç gün oruç tutmak


Hadîs-i şerif’te şöyle vârid olmuştur;

“Şabân cehennemden bir kalkandır. Bana kavuşmak isteyen üç gün de olsa onda oruç tutsun.”
(Safûrî, Nüzhetü’l-mecâlis, 1/142)

Şaban ayı oruçlarının faziletleri ile ilgili, Hadîs-i şerif’te şöyle buyrulmuştur:

“Ramazan ayının orucu için şabân orucu ile bedenlerinizi temizleyin. Her hangi bir kul şa’bân ayında üç gün oruç tutsa, iftarından önce de bana defalarca salavât okusa, mutlaka Allâh-u Te’âlâ onun geçmiş günahlarını bağışlar. Cibrîl bana bildirdi ki; şüphesiz Allâh-u Te’âlâ bu ayda üç yüz rahmet kapısı açar.”
(Safürî, Nüzhetü’l-mecâlis, 1/142)

Şaban-ı şerif’in ilk ve son perşembe günü oruçları


Hadîs-i şerif’te şöyle buyrulmuştur:

”Şaban’ın ilk ve son perşembesini oruçla geçireni, rahmeti ile cennete girdirmek Allâh-u Te’âlâ üzerine bir hak olur.”
(Ebû Abdillâh el-Hubeyşî, el-Bereke fî fadli’s-sa’yi ve’l hareke, no:785, sh:249)

Şaban-ı şerif’in başında, ortasında ve sonunda üç gün oruç tutmak


Nebî (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir:

“Her kim şa’bân’ın başından, ortasından ve sonundan üç gün oruç tutarsa, Allâh-u Te’âlâ ona yetmiş peygamber sevâbı yazar. Allâh-u Te’âlâ’ya yetmiş sene ibâdet etmiş gibi olur. O sene ölürse şehit olarak ölür.”
(Zübdetü’l-vâ’izîn, Hobevî, Dürretü’n-nâsihîn, sh:235)

Şaban-ı Şerif’in Eyyâm-ı Biyd (on üç, on dört, on beş) gün oruçları


Hicrî takvime göre her ayın on üç, on dört ve on beşinci günlerinin orucu çok faziletlidir. Resulullah (sallallahualeyhivesellem) bu günlerin orucunu yolculuklarında bile terk etmemiştir. Ali (Radiyallahu Anh) şöyle buyurmuştur:

“Recebin on üçüncü gününün orucu üç bin sene oruç gibidir. On dördünün orucuüç bin sene gibidir. On beşinci gün ise on üç bin seneye denktir.’’
(İbn Şahin, Süyuti,el Le’âli,2/106)

Enes (Radiyallahu Anh)dan merfu’an rivâyet edilen bir hadîs-i şerifte Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur:

(Herhangi bir aydan) on üç, on dört ve on beşinci günler olan eyyâm-bîydı oruçlu geçirene, Allâh birinci gününde on bin sene, ikinci gününde yüz bin sene, üçüncü günde ise üç yüz bin senelik ecir verir.”
(Ebû’l-Kasım el-Hüseyn, el-Emâli, Sûyuti, el-Le’ali, 2/107)

Rivayete göre,

“Dört şey kabir azâbını hafifletir. Bunlar da; her an ve her zaman Kur’ân okumak, her mekanda yetime ikram etmek, receb ve şabân’ın eyyâm-ı bîyd oruçlarını tutmak, gece yarısı namaz kılmak ki, o kalbi nurlandırır ve Rahmân’ın rızâsını celbeder.”
(Ahmed ibni Hicâzî, Tuhfetû’l-ihvan, sh:13)

Şaban-ı Şerif’in yarı (onbeşinci günü) oruç tutmak
(Beraat kandili orucu)


Ali (Radiyallahu Anh)dan rivayet edilen bir hadisi şerif’te Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur;

“Şabân’ın yarı (on beşinci) gecesi olunca gecesini (ibâdetle) kıyamla geçirin, gününü de oruç tutun.”
(İbni Mâce, İkâmetû’s-salât, no:1388, 1/444)

Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur;

“Cebrail’in ve Allâh-u Te’âlâ’nın meleklerin (aleyhisselam) yedinci kat semâdan dünya semâsına inişleri şa’bân’ın yarı gecesinde gerçekleşir. O halde onun gününün orucuna rağbet edin. Şabân’ın yarı gününü, (sâlih) insanlar ve cinlerle, kuşlar, yabani hayvanlar yırtıcı hayvanlar, davarlar, denizlerin batakları ve yeryüzünün böcekleri bile oruçlu geçirir.
(Ebû Abdillâh el-Hubeyşî, Kitâbü’l-Bereke sh:193)

Şaban-ı şerif’in son pazartesi günü oruç tutmak


Şaban ayı oruçları, bu ayın son pazartesi günü tutulacak olan orucun fazileti ile ilgili, Abdullah (Radiyallahu Anh)dan rivayet edilen bir hadisi şerif’te Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur;

”Her kim şabân’ın son pazartesini, oruçlu geçirirse kendisi için (günahları) bağışlanır.”
(Abdülkadir el-Geylâni, el-Ğunye, 1/340)

Şaban ayının tamamında oruç tutmak


Aişe (Radiyallahu Anhâ) şöyle anlatmıştır:

“Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şabân’ın tamamını tutardı. Ben kendisine: ‘Oruçlu geçirmeyi en çok sevdiğiniz ay şabân’dır’ dediğimde ‘Şüphesiz Allâh o sene ölecekleri o ayda yazar (takdir eder). Ben de ecelim geldiğinde oruçlu olmayı seviyorum’ buyurdular.”
(Ebû Ya’lâ, el-Mûsned, no:4911 8/312; )

Yine Aişe (Radiyallahu Anhâ):

”Resulullah (sallallahualeyhivesellem) hiçbir ayda şabân’dan çok oruç tutmazdı.
Hatta şabân’ın tamamını tutar ve ‘Amelden gücünüzün yettiğini alın. Siz amelden yorulmadıkça Allâh-u Te’âlâ (sevap vermekten) vazgeçmez’ buyururdu.
(Buhârî, Fethu’l-Bâri, no:1970, 4/213; Müslim, no:782, 2/811)

Müminlerin annesi Ümmü Seleme (Radiyallahu Anhâ) şöyle demiştir:

“Resulullah (sallallahualeyhivesellem)in Şabân ve Ramazan dışında iki ay peş peşe oruç tuttuğunu görmedim.”
(Tirmizi, Savm, no:736,3/113: Nesâi, 4/150)

Resulullah (sallallahualeyhivesellem)in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir;

“Eğer ayın tamamını oruçlu geçirirse Allâh-u Te’alâ ona ölümün zorluklarını âsân eder, kabrin karanlığı ile münker-nekîr meleklerinin şiddetini kendisinden giderir ve kıyâmet günü onun ayıplarını örter.”
(Safûrî, Nüzhetü’l-meâlis, 1/142)

Bu rivayetlerden anlaşıldığına göre; Şaban ayı oruçları’nın tamamını tutmak sünnettir.

“Tirmizî” (no:738) “Ebu Dâvûd” (no:2337) ve “İbni Mâce” (no:1651)de zikredilen ve şaban ayı oruçları‘nın yarısından sonra orucu yasaklayan hadîs-i şerifle bu rivâyetler çelişmez.

Zira o hadîs-i şerif zayıf bünyeli olanları nehyetmektedir ki farz olan ramazan orucuna kuvvet kazanmaları için bu kişiler Beraat gününden sonra oruca ara verirler.

Sağlamlar için de böyle bir yasak olduğunu söyleyen İmâm-ı Şâfi’ (Radiyallahu Anh) gibi âlimler mevcutsa da, İmâm-ı Tahâvî (Radiyallahu Anh) bu hükmün mensûh (hükümsüz) olduğunu söylemiş ve amel edilmediğine dâir icmâ’ bulunduğunu nakletmiştir.

Zaten sahih hadîs-i şeriflerde:

“Ramazanın bir veya iki günle karşılanmasının yasaklanması” şa’bânın yarısından sonra oruca müsaade edildiğini açıkça ortaya koymaktadır. (Buhâri, no:1914;Müslim, no:1082)

Ek bilgi için inceleyebilirsiniz;
Recep ayı oruçları ve faziletleri

Şaban ayı oruçları ve faziletleri, konusu için kaynak alınan eser;
[Şabaı Şerif Risalesi – Ahmet Mahmut Ünlü]

Yorum Yap